Dağlıq Qarabağ,
Azərbaycan Respublikası*nın qərb hissəsində, qərbdə
Ermənistan və cənudbda isə
İran*la
sərhəd bölgə.
Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunub.
Tarixən azərbaycanlıların və ermənilərin birgə yaşadığı
bölgədir.
Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuş
Azərbaycan ərazisi
Ermənidilli mənbələrdə adı Arsax kimi işlənir.
Bölgənin ərazisi 4,400 kv. km-dir,
1990-cı
ildə əhalisi 192,000-ə çatmışdı. Əhali tərkibi
ermənilər*dən (76%),
azərbaycanlılar*dan (23%),
kürdlər*dən,
ruslar*dan ibarət idi. Mərkəzi
Xankəndi, başqa böyük şəhəri isə
Şuşa*dır.
Keçmişdə
Albaniya*nın (Qafqaz
Albaniyası) tərkibində olub. E.ə. 95-ci ildə Erməniyyə
padşahı II Tiqran tərəfindən işğal olunur. E IV əsrinin
əvvəlində albanlar Qarabağı geri qaytarırlar və 387-ci ildə o
yenidən
Albaniya*nın tərkibinə daxil olur. VIII əsrdən etibarən
Albaniya ərazilərinin bir qismini itirməyə başlayır və
nəticədəQarabağda Xaçın knyazlığı yaranır.
XVII əsrin əvvəllərində
İran*ın,
XVIII əsrdə isə
Qarabağ xanlığı*nın tərkibində mövcud olmuşdur (məlikliklər).
1813-cü
ildə
Gülüstan Müqaviləsi ilə Dağlıq Qarabağ
Rusiya İmperiyası*nın tərkibinə keçir.
1822-ci
ildə
Qarabağ xanlığı ləğv olunur və
rus höküməti oraya
Türkiyə və
İran*dan
1 milyondan çox erməni köçürür.
1923-cü
ildə
SSRİ tərəfindən zorla
Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti qurulur.
1989-cu
ildə Azərbaycan Parlamentinin sərəncamıyla muxtariyyət ləğv
olunur.
1980-cı
illərin sonunda və
1990-cı
illərin əvvəlində bu bölgədə baş verən etnik qarşıdurmalar və
Ermənistan*ın
DQMV-ni özünə birləşdirmə tələbləri
Ermənistan*la
Azərbaycan arasında müharibəyə səbəb olur.
Ermənistan ordusu
DQMV-ni və ona qonşu 6 rayonu işğal edir.
1994-cü
ildə
Bişkək*də atəşkəs sazişi imzalanır. Dağlıq Qarabağda
separatçı rejim
1991-ci
ildə müstəqillik e`lan edir. Heç bir beynəlxalq qanunun hüquqi
tələblərinə cavab verməyən bu "müstəqillik" indiyə kimi haqlı
olaraq dünyada heç bir ölkə tərəfindən tanınmayıb.
|
